Deprem sırasında birkaç saniye içinde verilen kararlar, kişinin güvenliği açısından büyük önem taşıyor. Panikle merdivenlere koşmak, asansöre yönelmek veya pencereden uzaklaşmak yerine yanlış bir noktada beklemek tehlikeyi artırabiliyor. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) rehberinde yer alan doğru davranışları önceden öğrenmek, deprem anında daha bilinçli hareket etmeyi sağlayabilir.
Peki deprem başladığında ilk olarak ne yapılmalı? Evde, iş yerinde veya sokakta yakalananlar hangi hatalardan kaçınmalı? İşte herkesin bilmesi gereken 7 temel davranış…
1. Sarsıntı başlar başlamaz çök-kapan-tutun hareketini uygulayın
Bina içerisindeyseniz sarsıntı sırasında güvenli bir noktaya geçerek yere çökün, başınızı ve boynunuzu koruyacak şekilde kapanın ve sağlam bir eşyaya tutunun. Yanınızda varsa sağlam bir masanın altına girerek başınızı ve boynunuzu koruyun.
Sarsıntı bitene kadar bulunduğunuz güvenli pozisyonu koruyun. Deprem sırasında ayakta kalmaya çalışmak veya hızla başka bir odaya geçmek düşme ve yaralanma riskini artırabilir.
2. Pencerelerden, dolaplardan ve devrilebilecek eşyalardan uzak durun
Camlar, kitaplıklar, yüksek dolaplar, duvara sabitlenmemiş raflar ve tavandan sarkan eşyalar deprem sırasında düşerek yaralanmalara neden olabilir.
Sarsıntı başladığında pencerelere yaklaşmayın. Güvenli bir noktaya geçin ve başınızı kollarınızla koruyun. Yakınınızda sağlam bir masa yoksa pencerelerden ve devrilebilecek eşyalardan uzak, iç duvarlardan birinin yanında çömelerek başınızı ve boynunuzu koruyun.
3. Merdivenlere koşmayın, asansör kullanmayın
Deprem sırasında binadan hemen çıkmaya çalışmak tehlikeli olabilir. Merdivenlere yönelmek, asansöre binmek veya balkona çıkmak yerine bulunduğunuz yerde güvenli pozisyon alın.
Kesinlikle pencere ya da balkondan atlamayın. Sarsıntı bittikten sonra binanın durumunu değerlendirin. Tahliye gerekiyorsa güvenli çıkış yolunu kullanın ve asansöre binmeyin.
4. Açık alandaysanız binalardan ve enerji hatlarından uzaklaşın
Depreme dışarıda yakalanırsanız binaların cephelerinden, duvarlardan, direklerden, enerji hatlarından ve düşebilecek nesnelerden uzak durun. Sarsıntı sırasında güvenli bir açık alanda çömelerek başınızı koruyun.
Deniz kıyısındaysanız deprem sonrasında tsunami riski bulunabileceğini unutmayın. Yetkililerin uyarılarını izleyin ve kıyıdan uzaklaşıp güvenli, yüksek bir alana yönelin.
5. Araç kullanıyorsanız güvenli biçimde durun
Deprem sırasında araç kullanıyorsanız çevrenizin güvenli olması şartıyla trafik akışını engellemeyecek şekilde sağa yanaşıp durun. Köprü, tünel, enerji hattı ve bina yakınları gibi tehlike oluşturabilecek yerlerde beklemeyin.
Sarsıntı geçene kadar güvenli bir konumda kalın. Ardından yol ve çevre koşullarını kontrol edin; hasarlı yolları ve tehlikeli güzergâhları kullanmayın. Acil yardım araçlarının geçişini engelleyecek şekilde aracı bırakmayın.
6. Sarsıntı bittiğinde hemen güvenliğinizi kontrol edin
Deprem durduğunda önce kendinizin ve çevrenizdekilerin durumunu kontrol edin. Binada belirgin hasar, düşme tehlikesi veya başka bir güvenlik riski varsa güvenli tahliye yolunu kullanarak dışarı çıkın.
Gaz kokusu alırsanız elektrik düğmelerine dokunmayın, kibrit veya çakmak yakmayın. Güvenliyse gaz vanasını kapatın, binayı terk edin ve yetkililere haber verin. Elektrik, gaz ve su tesisatına müdahale ederken kendinizi tehlikeye atmayın.
7. Artçı sarsıntılara hazırlıklı olun ve toplanma alanına gidin
Büyük depremlerden sonra artçı sarsıntılar meydana gelebilir. Hasar görmüş binalara girmeyin ve hasarlı yapıların çevresinde beklemeyin. Güvenli şekilde tahliye olduktan sonra önceden belirlediğiniz afet ve acil durum toplanma alanına yönelin.
Telefon hatlarını gereksiz yere meşgul etmeyin; acil durumlarda kısa mesaj veya internet tabanlı iletişim yöntemlerini tercih edin. Gerçek bir acil durum varsa 112’yi arayın. Resmî duyuruları takip edin ve yetkililerin yönlendirmelerine uyun.
Deprem gelmeden önce hazırlık yapmak da hayati önem taşıyor
Deprem anındaki doğru davranışları öğrenmek kadar hazırlık yapmak da önemlidir. Dolap ve kitaplık gibi ağır eşyaları duvara sabitleyin, aile bireyleriyle bir buluşma planı oluşturun ve evinize en yakın afet ve acil durum toplanma alanını önceden öğrenin.
Su, dayanıklı gıda, el feneri, pilli radyo, ilk yardım malzemeleri, gerekli ilaçlar ve önemli belgeleri içeren bir afet çantasını hazır bulundurun. Aile içinde yapılacak kısa tatbikatlar, deprem anında ne yapılacağını hatırlamayı kolaylaştırabilir.
Unutmayın: Deprem sırasında panikle kaçmaya çalışmak yerine doğru davranışları bilmek, kendinizi ve çevrenizdekileri korumanıza yardımcı olabilir. Hazırlık, depremden önce başlar.
Kaynak: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) — Deprem Öncesi, Anı ve Sonrası Alabileceğiniz Önlemler; Deprem Öncesi, Anı ve Sonrası Önlemini Al, Güvende Kal
Türkiye Bülteni — Habersizseniz Haberiniz Olsun
