Çin, Güneş’in enerji üretme mekanizmasını Dünya’da taklit etmeyi amaçlayan dev füzyon projesinde önemli bir aşamayı geride bıraktı. BEST reaktörünün montajında yarıdan fazla ilerleme sağlanırken, ilk füzyon elektriğinin 2030 civarında üretilmesi hedefleniyor.
Çin’in Anhui eyaletindeki Hefei kentinde inşa edilen Burning Plasma Experimental Superconducting Tokamak (BEST) projesinde çalışmalar hız kazandı. “Yapay güneş” olarak adlandırılan deneysel füzyon tesisi, Güneş’te gerçekleşen nükleer füzyon sürecini kontrollü biçimde Dünya’da gerçekleştirmeyi ve geleceğin yüksek verimli enerji sistemlerinin önünü açmayı amaçlıyor.
Projenin ana araştırma yerleşkesi tamamlanarak kullanıma alınırken, reaktörün ana cihazındaki montaj çalışmalarının yarıdan fazlasının tamamlandığı bildirildi. Mühendisler artık sistemin en hassas bölümlerinin kurulumuna odaklanıyor.
BEST'in merkezinde, milyonlarca dereceyi aşan sıcaklıklara ulaşan plazmanın güçlü manyetik alanlarla kontrol altında tutulması bulunuyor. Reaktörde kullanılacak süper iletken mıknatıslar, plazmanın reaktör duvarlarına temas etmesini önleyerek füzyon koşullarının oluşturulmasına yardımcı olacak.
Hedef: Güneş'in enerjisini Dünya'da üretmek
Nükleer füzyon, hafif atom çekirdeklerinin birleşerek daha ağır bir çekirdek oluşturması sırasında açığa çıkan enerjiden yararlanıyor. Güneş’in enerji üretiminin temelinde de bu süreç bulunuyor.
Çin, BEST projesinin inşasını 2027 sonuna kadar tamamlamayı ve yaklaşık 2030 yılında füzyondan elektrik üretimini göstermeyi hedefliyor. Projenin tasarımında 20 ila 200 megavat arasında füzyon gücü elde edilmesine yönelik deneyler öngörülüyor.
Çin'in daha önce kullandığı EAST deneysel füzyon reaktörü de bu çalışmalar için önemli bir altyapı oluşturdu. EAST, 2025 yılında plazmayı 100 milyon santigrat derecenin üzerinde 1.066 saniye boyunca tutarak önemli bir rekora imza atmıştı.
Füzyon teknolojisinin ticari ölçekte başarıya ulaşması halinde, düşük karbonlu ve yüksek miktarda enerji sağlayabilecek yeni bir enerji döneminin başlaması bekleniyor. Ancak teknolojinin laboratuvar ve deneysel aşamadan sürekli ve ekonomik elektrik üretimine geçmesi için hâlâ önemli mühendislik aşamalarının tamamlanması gerekiyor.
