Türkiye, kuantum bilişim teknolojilerinde araştırma kapasitesini artıracak yeni bir projeyi hayata geçiriyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 54 kübit kapasiteli IQM Radiance R3 kuantum bilgisayarının TÜBİTAK bünyesinde kurulacağını ve 2027 yılında devreye alınacağını açıkladı.
Kacır, Millî Teknoloji Hamlesi vizyonu doğrultusunda gerçekleştirilecek projenin, Türkiye'nin kuantum teknolojilerinde dünyada önde gelen 15 ülke arasında yer alma hedefi açısından önemli bir adım olduğunu bildirdi.
Donanım ve veriler Türkiye'nin kontrolünde olacak
Bakan Kacır'ın açıklamasına göre sistem, kurum bünyesinde kurulacak altyapı üzerinden yönetilecek. Böylece donanımın, verilerin ve sistem üzerinde yürütülecek projelerde geliştirilecek fikrî mülkiyet haklarının Türkiye'nin kontrolünde tutulması hedefleniyor.
Proje kapsamında yapay zekâ, siber güvenlik, ileri malzeme teknolojileri ve karmaşık optimizasyon problemleri gibi alanlarda yerli kuantum algoritmaları ve yazılımları geliştirilmesi planlanıyor.
Üniversiteler ve sanayi de yararlanabilecek
TÜBİTAK bünyesinde kurulacak kuantum bilgisayarının yalnızca belirli bir kurumun kullanımında kalmaması, üniversitelerin, araştırma merkezlerinin ve sanayi kuruluşlarının da erişimine açılması hedefleniyor.
Araştırmacıların sisteme ulusal yüksek başarımlı hesaplama altyapısı TRUBA üzerinden proje başvurusu yaparak erişebilmesi planlanıyor. Böylece farklı şehirlerdeki bilim insanları ve araştırma ekipleri, kuantum hesaplama imkânlarından yararlanabilecek.
54 kübit ne anlama geliyor?
Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarlardaki bitlerden farklı olarak kuantum fiziğinin özelliklerinden yararlanan kübitlerle çalışıyor. Kübit sayısı sistemin kapasitesini tanımlayan önemli göstergelerden biri olsa da tek başına bilgisayarın genel performansını veya her problemde klasik bilgisayarlardan daha hızlı olduğunu göstermiyor.
Bu nedenle 54 kübitlik sistemin önemi, yalnızca kapasite sayısında değil; Türkiye'de kuantum araştırmalarına yönelik fiziksel altyapı, teknik uzmanlık ve yerli algoritma geliştirme imkânı oluşturmasında yatıyor.
Hedef teknolojik bağımsızlığı güçlendirmek
2027 yılında devreye alınması planlanan sistemin, Türkiye'nin kuantum bilişim alanındaki araştırma ekosistemini geliştirmesi bekleniyor. Proje; bilimsel çalışmaların yanı sıra yapay zekâ, siber güvenlik, enerji, ileri malzemeler ve sanayideki karmaşık hesaplama ihtiyaçlarına yönelik yeni çözümler geliştirilmesine zemin hazırlamayı amaçlıyor.
Türkiye'nin kuantum teknolojilerindeki konumunu güçlendirmeyi hedefleyen yatırımın, üniversite-sanayi iş birlikleri ve nitelikli insan kaynağının geliştirilmesi açısından da önem taşıması bekleniyor.
Türkiye Bülteni — Habersizseniz Haberiniz Olsun