Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yumdu. Aradan geçen 88 yılda 10 Kasım, Türk milletinin ortak hafızasında bağımsızlık mücadelesinin, Cumhuriyet’in kuruluşunun ve Atatürk’ün tarihî mirasının hatırlandığı önemli bir gün olmayı sürdürüyor.

Atatürk’ün Selanik’te başlayan hayatından Millî Mücadele’ye, Cumhuriyet’in kuruluşundan son günlerine kadar uzanan tarihî yolculuğundaki önemli gelişmeler şöyle:

Atatürk’ün hayatında önemli tarihler

1881 – Selanik’te dünyaya geldi

Mustafa Kemal, Selanik’te Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım’ın oğlu olarak dünyaya geldi.

1893 – Askerî Rüştiye’ye başladı

Selanik Askerî Rüştiyesi’ne giren Mustafa’ya, matematik öğretmeni tarafından “Kemal” adı verildi.

1905 – Harp Akademisi’nden mezun oldu

11 Ocak 1905’te Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisi’ni bitirdi ve askerlik görevine başladı.

1911-1912 – Trablusgarp Savaşı’nda görev aldı

Trablusgarp’ta İtalyanlara karşı yürütülen mücadelede görev yaptı. Ardından Balkan Savaşları döneminde askerî görevlerini sürdürdü.

1915 – Çanakkale’de tarih yazdı

Çanakkale Savaşları sırasında gösterdiği askerî başarılarla öne çıktı. Anafartalar ve Conkbayırı'ndaki mücadelesi, askerî kariyerinde önemli bir dönüm noktası oldu.

16 Mayıs 1919 – İstanbul’dan ayrıldı

Mustafa Kemal, Millî Mücadele’yi başlatmak üzere Bandırma Vapuru’yla İstanbul’dan hareket etti.

19 Mayıs 1919 – Samsun’a çıktı

Samsun’a ulaşması, Millî Mücadele’nin başlangıcında tarihî bir dönüm noktası oldu.

22 Haziran 1919 – Amasya Genelgesi yayımlandı

Millî Mücadele’nin gerekçesi, amacı ve yönteminin ortaya konulduğu Amasya Genelgesi yayımlandı. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararlılığının kurtaracağı vurgulandı.

23 Temmuz 1919 – Erzurum Kongresi başladı

Erzurum Kongresi’nde millî irade ve vatanın bütünlüğü esas alındı. Mustafa Kemal, Heyet-i Temsiliye başkanlığına seçildi.

4 Eylül 1919 – Sivas Kongresi toplandı

Millî Mücadele'nin ülke genelinde örgütlenmesi yönünde önemli kararlar alındı.

27 Aralık 1919 – Ankara’ya geldi

Mustafa Kemal Paşa ve Heyet-i Temsiliye, Ankara’ya gelerek Millî Mücadele’nin yönetim merkezini burada oluşturdu.

23 Nisan 1920 – TBMM açıldı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara’da açıldı. Mustafa Kemal, Meclis Başkanı seçildi. Millî egemenliğe dayalı yeni devletin kuruluş süreci hız kazandı.

5 Ağustos 1921 – Başkomutan oldu

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkisi verdi.

23 Ağustos-13 Eylül 1921 – Sakarya Meydan Muharebesi kazanıldı

Türk ordusu, Sakarya Meydan Muharebesi’nde Yunan kuvvetlerine karşı büyük bir zafer elde etti. Bu başarı, Millî Mücadele’nin seyrini değiştirdi.

19 Eylül 1921 – Gazi ve Mareşal unvanlarını aldı

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mustafa Kemal Paşa’ya gazilik unvanı ve mareşal rütbesi verildi.

26 Ağustos 1922 – Büyük Taarruz başladı

Türk ordusu, Mustafa Kemal Paşa'nın başkomutanlığında Büyük Taarruz'u başlattı.

30 Ağustos 1922 – Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı

Dumlupınar’da kazanılan zaferle Yunan ordusunun ana kuvvetleri büyük ölçüde etkisiz hâle getirildi.

9 Eylül 1922 – İzmir kurtarıldı

Türk ordusu İzmir’e girdi. İşgal altındaki Batı Anadolu’nun kurtuluşunda belirleyici aşamaya ulaşıldı.

24 Temmuz 1923 – Lozan Barış Antlaşması imzalandı

Türkiye’nin bağımsızlığını uluslararası alanda tescilleyen Lozan Barış Antlaşması imzalandı.

29 Ekim 1923 – Cumhuriyet ilan edildi

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Cumhuriyet ilan edildi. Gazi Mustafa Kemal, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

3 Mart 1924 – Halifelik kaldırıldı

Cumhuriyet’in yeni devlet düzeninin şekillenmesinde önemli adımlar atıldı. Aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilerek eğitimde birlik sağlandı.

1 Kasım 1928 – Yeni Türk harfleri kabul edildi

Latin esaslı yeni Türk harflerinin kabulüyle eğitim ve yazı hayatında önemli bir dönüşüm başladı.

12 Temmuz 1932 – Türk Dil Kurumu kuruldu

Türkçenin araştırılması, geliştirilmesi ve bilimsel çalışmalarla desteklenmesi amacıyla Türk Dili Tetkik Cemiyeti, bugünkü adıyla Türk Dil Kurumu kuruldu.

24 Kasım 1934 – Atatürk soyadı verildi

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verildi.

5 Şubat 1937 – Atatürk ilkeleri Anayasa’ya girdi

Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri Anayasa’da yer aldı.

Atatürk’ün son günleri ve 10 Kasım 1938

17 Ekim 1938 – İlk ağır koma

Atatürk, sağlık durumunun ağırlaşması üzerine ilk kez komaya girdi. Bir süre sonra komadan çıktı ancak hastalığı ilerlemeye devam etti.

8 Kasım 1938 – İkinci koma dönemi başladı

Atatürk’ün sağlık durumunun ağırlaştığına ilişkin açıklamalar yapıldı. İkinci koma dönemine giren Atatürk’ün durumu giderek ağırlaştı.

10 Kasım 1938 – Saat 09.05

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05’te hayata gözlerini yumdu. Vefat haberi Türkiye’de ve dünyada büyük üzüntüyle karşılandı.

21 Kasım 1938 – Etnografya Müzesi’ne nakledildi

Atatürk’ün naaşı, Ankara’da düzenlenen devlet töreninin ardından geçici kabir olarak belirlenen Etnografya Müzesi’ne konuldu.

10 Kasım 1953 – Anıtkabir’e nakledildi

Atatürk’ün naaşı, yapımı tamamlanan Anıtkabir’e büyük bir devlet töreniyle nakledildi. Böylece ebedî istirahatgâhı Anıtkabir oldu.

10 Kasım, tarihî mirası hatırlama günü

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatı, askerî başarıların yanı sıra Millî Mücadele’nin örgütlenmesi, millî egemenliğin kurulması ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanıyla şekillenen tarihî bir süreci kapsıyor.

Her yıl 10 Kasım’da saat 09.05’te gerçekleştirilen saygı duruşu, Atatürk’ün hatırasına duyulan saygının yanı sıra Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan mücadelenin de hatırlanmasına vesile oluyor.

Türkiye Bülteni olarak, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, Millî Mücadele’nin bütün kahramanlarını ve bu toprakları vatan yapan aziz şehitlerimizi saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz. Cumhuriyetimizin kuruluşuna uzanan tarihî mücadeleyi ve milletimizin bağımsızlık iradesini gelecek nesillere aktarmanın önemini bir kez daha vurguluyoruz.

Türkiye Bülteni — Habersizseniz Haberiniz Olsun www.turkiyebulteni.com