Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Babülmendep Boğazı çevresindeki jeopolitik mücadele, Afrika Boynuzu’nda yeni bir rekabet alanı oluşturuyor. Türkiye’nin Somali ile geliştirdiği askerî, ekonomik ve diplomatik ilişkiler sürerken İsrail’in Somaliland’ı tanıması, bölgedeki güç dengelerine ilişkin tartışmaları artırdı.
İngiltere merkezli The New Arab’da 29 Ekim 2026’da yayımlanan analizde, Türkiye ile İsrail’in Afrika Boynuzu’ndaki çıkarlarının giderek daha fazla kesiştiği değerlendirildi. Giorgio Cafiero imzalı analizde, özellikle Somaliland’ın Yemen’e yakın konumu ve Kızıldeniz’deki deniz ulaşım hatlarının güvenliği üzerinde duruldu.
İsrail’in Somaliland ilgisinde Husiler faktörü
Londra merkezli Royal United Services Institute (RUSI) bünyesinde Orta Doğu güvenliği alanında kıdemli araştırmacı olarak görev yapan Dr. Burcu Özçelik, The New Arab’a yaptığı değerlendirmede İsrail’in Somaliland’a ilgisinin yeni olmadığını, ancak 7 Ekim 2023 sonrasında bölgesel gelişmelerle birlikte hız kazandığını belirtti.
Özçelik’e göre İsrail, Somaliland’ı savunma iş birliği açısından değerlendiriyor. Bölgenin Yemen’e yakınlığı, Husilerin faaliyetlerinin izlenmesi, istihbarat toplanması ve deniz trafiğinin gözetlenmesi bakımından stratejik önem taşıyor.
Özçelik, Somaliland’ın gelecekte Husilere yönelik askerî faaliyetler için olası bir harekât noktası olarak değerlendirilebileceğini ifade etti. Bu değerlendirme, İsrail’in bölgede kesinleşmiş bir askerî üs kurduğu anlamına gelmiyor.
Somaliland’da İsrail üssü var mı?
İsrail’in Somaliland’da askerî üs kurmayı planladığı yönündeki iddialar daha önce de gündeme geldi. Ancak Reuters’ın 17 Haziran 2026 tarihli haberinde Somaliland Savunma Bakanı Mohamed Yusuf Ali, bölgede İsrail askerî üssü veya askerî varlığı bulunmadığını, üs kurulması konusunda da görüşme yapılmadığını açıkladı.
Bakan, İsrail’in Somaliland polis ve askerî personeline eğitim desteği verdiğini doğruladı. Dolayısıyla bölgedeki güvenlik iş birliği ile askerî üs iddialarını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Türkiye’nin Somali’deki stratejik varlığı
Türkiye, 2011 yılından bu yana Somali ile askerî, ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirdi. Mogadişu’da 2017 yılında açılan TURKSOM Askerî Eğitim Üssü, Somali güvenlik güçlerinin eğitiminde önemli rol üstleniyor.
İki ülke Şubat 2024’te savunma ve ekonomik iş birliği çerçevesinde 10 yıllık anlaşma imzaladı. İş birliği, Somali’nin deniz güvenliği kapasitesinin geliştirilmesi ve kıyılarının korunması gibi başlıkları da kapsıyor.
Türkiye’nin Somali’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne verdiği destek, Somaliland’ın İsrail tarafından tanınması sonrasında bölgesel tartışmaların önemli başlıklarından biri hâline geldi.
Uzmanlar: Yerel ve bölgesel rekabet iç içe geçiyor
The New Arab analizinde görüşlerine yer verilen bağımsız Afrika uzmanı Cameron Hudson, Türkiye ile İsrail’in bölgedeki rekabet motivasyonlarının ve deniz güvenliği çıkarlarının birbirini etkilediğini savundu.
Uluslararası Kriz Grubu’nun Somali ve Afrika Boynuzu kıdemli analisti Omar S. Mahmood ise daha farklı bir değerlendirme yaptı. Mahmood’a göre İsrail’in Somaliland ile ilişkilerinde temel motivasyon güvenlik olabilir; Türkiye ile rekabet ise bu ilişkinin doğrudan başlangıç nedeni olmayabilir.
Mahmood, Somaliland’ın Türkiye’nin Somali’deki askerî desteğini kendi açısından bir tehdit olarak algılamasının dış ortak arayışını güçlendirebileceğine dikkat çekti. Bu durumun yerel rekabetlerle bölgesel güç mücadelesini iç içe geçirebileceğini belirtti.
Kızıldeniz ve Aden Körfezi neden önemli?
Afrika Boynuzu, Kızıldeniz ve Aden Körfezi üzerinden dünya ticaretinin önemli deniz ulaşım hatlarına bağlanıyor. Babülmendep Boğazı ise Yemen ile Afrika kıyıları arasında stratejik bir geçiş noktası konumunda.
Husilerin Kızıldeniz ve çevresindeki gemilere yönelik saldırıları, bölgenin güvenlik önemini daha da artırdı. Bu nedenle Somali ve Somaliland çevresindeki limanlar, askerî iş birlikleri ve deniz güvenliği girişimleri yalnızca yerel gelişmeler olarak değerlendirilmiyor.
Türkiye’nin Somali ile uzun vadeli ortaklığı ve İsrail’in Somaliland ile geliştirdiği ilişkiler, Afrika Boynuzu’ndaki dengelerin önümüzdeki dönemde de uluslararası gündemde kalacağını gösteriyor.
Türkiye Bülteni — Habersizseniz Haberiniz Olsun
