Süleymancıların yurt dışındaki yapılanması, özellikle Almanya’daki faaliyetleri üzerinden yeniden tartışma konusu oldu.
Cemaatin Almanya’daki yapılanmasının merkezinde Köln bulunuyor. Soruşturma kapsamında, Köln'de yaklaşık 70 milyon avroya inşa edilen yeni merkez binasının örgütün faaliyetlerini Almanya üzerinden sürdürme planının bir parçası olduğu iddiaları gündeme geldi.
Aydınlık Gazetesi Haber Müdürü ve “Süleymancılar” kitabının yazarı Kaan Arslan, Süleymancıların Almanya’daki yapılanmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kuriş'in Almanya planı
Soruşturma makamlarının tespitlerine göre örgüt yöneticisi Alihan Kuriş'in yurt dışına kaçabileceği ve yapılanmayı Almanya merkezli yönetmeyi planladığı öne sürüldü.
Kuriş, cemaatin önceki lideri Arif Ahmet Denizolgun'un 7 Eylül 2016'da İstanbul Beykoz'daki çiftliğinde ölü bulunmasının ardından liderlik koltuğuna geldi.
Denizolgun'un ölümünün ardından çeşitli raporların bulunduğu ve olayın kamuoyunda tartışmalara neden olduğu ifade edildi.
Kuriş'in liderliğe gelmesinden sonra cemaatin Türkiye'deki siyasi gelişmeler karşısındaki tutumu da tartışma konusu oldu. Haberde, 15 Temmuz sonrasında FETÖ mensuplarına yönelik yaklaşım ve yurt dışındaki bazı faaliyetlerde FETÖ ile kesişmeler bulunduğu ileri sürüldü.
Ayrıca cemaatin 2018 seçimlerinden itibaren İYİ Parti ve daha sonra Ekrem İmamoğlu'nu desteklediği, bazı yurtlarda İmamoğlu lehine oy çağrıları yapıldığı ve buna karşı çıkan kişilerin baskıyla karşılaştığı iddiaları aktarıldı.
Köln neden merkez oldu?
Cemaat içerisinden ayrılan bazı kişilerin, yurt dışına yüksek miktarda para çıkarıldığı yönünde iddialarda bulunduğu belirtildi.
İddialara göre amaç, Türkiye'deki faaliyetlerin baskı altına girmesi ihtimaline karşı yapılanmayı yurt dışından yönetebilecek yeni bir merkez oluşturmaktı.
Bu kapsamda cemaatin Avrupa'daki en güçlü olduğu merkezlerden biri olan Köln'de yeni bir merkez binası inşa edilmeye başlandı. İddialara göre Alihan Kuriş'in de Almanya'ya yerleşerek yapılanmayı buradan yönetmesi planlanıyordu.
Almanya'daki yapılanma 1960'larda başladı
Süleymancıların Almanya'daki faaliyetlerinin, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'den Almanya'ya işçi göçünün başlamasıyla birlikte geliştiği aktarılıyor.
1960'lı yıllardan itibaren “İslam Kültür Merkezi” adı altında dernekler kurulmaya başlandı. Bu yapılar bünyesinde camiler, okullar, yurtlar ve çeşitli şirketler oluşturuldu.
Bu dernekler 1973 yılında “İslam Kültür Merkezleri Birliği” çatısı altında birleştirildi. Merkez olarak ise Köln seçildi.
Bugün söz konusu yapının Almanya genelinde yaklaşık 300 şubesinin bulunduğu, Deutsche Welle'nin verilerine göre ülkede yaklaşık 100 bin Süleymancı olduğu belirtildi.
Benzer yapılanmaların 1970'li yıllarda Avusturya, Hollanda, Fransa, Belçika ve İngiltere'de de oluşturulduğu aktarıldı.
Avrupa'da ticari faaliyetler
Süleymancıların Almanya'daki faaliyetlerinin yalnızca dini yapılarla sınırlı kalmadığı ifade edildi.
Almanya'daki gıda şirketleri üzerinden “helal” kesim etlerin Avrupa'nın yaklaşık 30 ülkesine ihraç edildiği, ayrıca turizm şirketleri aracılığıyla Almanya başta olmak üzere Avrupa'daki Türk ve Müslümanların hac ve umre organizasyonlarının gerçekleştirildiği belirtildi.
Bu ekonomik faaliyetlerin cemaatin Almanya'daki yapılanmasını güçlendirdiği değerlendirildi.
157 ülkede faaliyet iddiası
Süleymancıların 1980'li yıllarda ABD'de de yapılanmaya başladığı belirtildi.
“Birleşik Amerikan Müslüman Derneği” adıyla kurulan yapının merkezinin New York'taki Fatih Camisi olduğu, ABD genelinde 24 şubesinin bulunduğu ve 53 farklı noktada cami, okul ve yurtlarının yer aldığı aktarıldı.
1990'larda Yugoslavya'nın dağılma süreciyle birlikte Balkan ülkelerinde faaliyetlerin başladığı, 1993'ten itibaren ise Rusya ve Kazakistan üzerinden Orta Asya'ya yayıldıkları ifade edildi.
Cemaatin kendi açıklamalarına göre bugün 157 ülkede faaliyet yürüttüğü belirtildi.
Afrika'daki faaliyetlerin ise yardım çalışmaları üzerinden yürütüldüğü ve burada toplanan paralarla ilgili çeşitli iddiaların bulunduğu aktarıldı.
Ayrıca kaynaklara dayandırılan iddialarda, Süleymancıların Afrika'daki bazı faaliyetlerde FETÖ yapılanmasıyla birlikte hareket ettiği öne sürüldü.
Geçmişte Nazi Almanyası bağlantısı iddiası
Süleymancıların Almanya'daki tarihine ilişkin anlatımda Nureddin Nemangani isimli Özbek din adamının önemli bir yere sahip olduğu ileri sürüldü.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Nemangani'nin Nazi saflarında Sovyetler Birliği'ne karşı savaşan Türkistan Lejyonu içerisinde yer aldığı aktarıldı.
Nazilerin Orta Asya Türklerini Sovyetler Birliği'ne karşı kullanmak amacıyla Berlin'e getirdiği, savaşın ardından ise Nemangani ve beraberindeki kişilerin ABD tarafından esir alındığı belirtildi.
İddialara göre Nemangani 1951 yılında Türk vatandaşlığı aldı. Daha sonra Türkiye'ye gelen Nemangani'nin Mersin ve Antalya Alanya'daki Süleymancı çevrelerle temas kurduğu, ardından İstanbul Kısıklı'da Süleyman Hilmi Tunahan ile tanıştırıldığı aktarıldı.
Nemangani'nin daha sonra Almanya'ya döndüğü ve “Muhacir Müslümanlar Dini İdaresi” isimli Alman devlet kurumunun başına getirildiği, “Baş İmam” sıfatıyla Alman devletinden maaş aldığı öne sürüldü.
İlerleyen yıllarda CIA bağlantılı Münih Cami Yaptırma Komitesi'nin başına geçtiği iddiası da haberde yer aldı.
BND ile bağlantı iddiaları
Süleymancıların Alman istihbaratı BND ile ilişkilerinin Nureddin Nemangani üzerinden başladığı ileri sürüldü.
Almanya'ya işçi olarak gelen Süleymancıların Nemangani'nin kontrolündeki yapılanmayla faaliyet gösterdiği iddia edildi.
Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier'in de Süleymancıların kuruluşu olan İslam Kültür Merkezleri Birliği'nin 50. yıl etkinliğine katıldığı ve cemaatin faaliyetlerine ilişkin olumlu ifadeler kullandığı aktarıldı.
Ayrıca Türk devletinin bazı resmi raporlarında Süleymancıların BND ile bağlantılı olduğunun belirtildiği öne sürüldü.
Rusya'nın 2014 yılında ülkedeki Süleymancı faaliyetlerini yasakladığı, 2023 yılında ise gizli şekilde örgütlendiği öne sürülen bazı cemaat üyeleri hakkında dava açıldığı ifade edildi.
Dava dosyasında Süleymancıların Rusya karşıtı faaliyetler yürüten Alman istihbaratı bağlantılı kişiler olduğu yönündeki değerlendirmelerin bulunduğu iddia edildi.
Hamas bildirisi tartışması
Süleymancıların Almanya'daki faaliyetleri kapsamında 2023 yılında Filistin meselesi üzerinden yayımlanan bildiri de gündeme getirildi.
İddialara göre Süleymancılar, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e karşı başlattığı Aksa Tufanı operasyonunu kınayan bir bildirinin hazırlanmasına katıldı.
17 Ekim 2023'te Alman İçişleri Bakanlığında gerçekleştirilen toplantının ardından, Süleymancıların öncülüğündeki 11 İslami kuruluşun Hamas'ı terör örgütü olarak nitelendiren ve İsrail'e destek açıklayan bildiriyi imzaladığı aktarıldı.
Almanya'daki faaliyetleri yasal
İslam Kültür Merkezleri Birliği'nin Almanya'da yasal bir kuruluş olduğu belirtildi.
Yapının Almanya'nın yanı sıra dünyanın birçok ülkesinde yasal kurumlar üzerinden faaliyet gösterdiği ifade edildi.
Rusya'nın 2014 yılında, Kazakistan'ın ise 2024 yılında Süleymancı faaliyetlerini yasakladığı; KKTC'de ise 2025 yılında ülkedeki faaliyetlerin yasaklanması amacıyla dava açıldığı ve davanın sürdüğü aktarıldı.
Köln'deki 70 milyon avroluk merkez
Köln'de inşa edilen yeni merkez binasının maliyeti yaklaşık 70 milyon avro olarak açıklanıyor.
Bu paranın Türkiye'den çıkarılan varlıklardan oluşup oluşmadığı konusunda kesin bir tespit bulunmadığı belirtilirken, cemaatin yurt dışındaki bağışlar, kurban ve zekat organizasyonları, hac ve umre faaliyetleri, helal gıda üretimi ve yurtlardaki kermeslerden önemli gelirler elde ettiği ifade edildi.
Ayrıca operasyon öncesindeki son bir-iki yıllık dönemde ciddi miktarda paranın yurt dışına çıkarıldığı yönünde iddiaların bulunduğu aktarıldı.
Alman devletinin desteği iddiası
İslam Kültür Merkezleri Birliği'nin resmi internet sitesinde kamu kurumlarıyla ortak çalışmalar yürüttüğüne ilişkin bilgilerin bulunduğu belirtildi.
Köln'deki 70 milyon avroluk merkez projesinin Almanya'nın önemli mimarlık firmalarından biri tarafından hazırlandığı, söz konusu firmanın Köln Belediyesi tarafından seçildiği ve merkezin bulunduğu arazinin kamu arazisi olduğu aktarıldı.
Bununla birlikte, haberde doğrudan mali destekten çok siyasi ve ideolojik desteğin önemli olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Almanya'nın iç istihbaratından sorumlu Anayasayı Koruma Teşkilatı'nın (BfV) hazırladığı 460 sayfalık raporda çeşitli Türk kökenli grupların yer aldığı, ancak Süleymancılar hakkında herhangi bir bilgi bulunmadığı ileri sürüldü.
Deutsche Welle'nin 2025 yılında yayımladığı bir haberde de Süleymancıların Almanya'da hiçbir zaman BND'nin takibine takılmadığının belirtildiği aktarıldı.
DİTİB ve FETÖ iddiaları
Süleymancılar ile DİTİB arasındaki ilişkilerin de zaman zaman gerilimli olduğu ifade edildi.
Kaan Arslan, 2024 yılında Almanya'ya yaptığı ziyarette Köln'deki Süleymancı merkezlerinden birinde görev yapan Hilmi isimli imamla görüştüğünü belirtti.
Arslan, bu görüşmede kendisine Süleymancıların DİTİB'den önce Almanya'da faaliyet gösterdiğinin ve Almanya devletinin DİTİB yerine kendilerini desteklediğinin söylendiğini aktardı.
Ayrıca Almanya'daki bazı cemaat mensuplarının, Süleymancıların camilerine FETÖ mensuplarının geldiğini ve bundan rahatsızlık duyduklarını söyledikleri ifade edildi.
Haberde, FETÖ mensuplarının Almanya'da DİTİB ve Milli Görüş'e bağlı camiler yerine Süleymancıların camilerini tercih ettiği ve iki yapı arasında Türkiye karşıtlığı üzerinden ortaklık bulunduğu yönündeki iddialara da yer verildi.
Not: Haberde yer alan FETÖ, BND, CIA, Alman devleti ve diğer kişi veya kurumlara ilişkin suçlama ve bağlantı iddiaları, kaynakta aktarılan iddialar ve değerlendirmeler çerçevesindedir.
